เทคนิคดนตรีไทย ตอนที่ 3
ห่างหายไปหลายวันกับเทคนิคดนตรีไทย วันนี้ผมมีศัพท์ ทางเทคนิคดนตรีไทยมาให้ดูกันอีกเช่นเคย ศัพท์วันนี้ก็คือ คร่อม ครั่น ครึ่งชั้น คลอ และตบท้ายด้วย ควงครับ
คร่อม
คือ การบรรเลงทำนองหรือบรรเลงเครื่องประกอบจังหวะ หรือร้องดำเนินไปโดยไม่ต้องตรงกับจังหวะที่ถูกต้อง เสียงที่ควรจะตกลงตรงจังหวะกลายเป็น ตกลงในระหว่างจังหวะ ซึ่งกระทำไปโดยไม่มีเจตนา และถือว่าเป็นการกระทำที่ผิด เรียกอย่างเต็มว่า “คร่อมจังหวะ”
ครั่น
เป็นวิธีที่ทำให้เสียงสะดุดสะเทือนเพื่อความไพเราะเหมาะสมกับทำนองเพลงบางตอน อธิบาย : การทำเสียงให้สะดุดและสะเทือนที่เรียกว่าครั่นนี้ใช้เฉพาะกับการขับร้อง หรือเครื่องดนตรีประเภทเป่า เช่น ปี่ ขลุ่ย และเครื่องดนตรีประเภทสี เช่น ซอต่าง ๆ เท่านั้น การขับร้องครั่นด้วยคอ เครื่องดนตรีประเภทเป่า ครั่นด้วยลมจากลำคอ และเครื่องดนตรีประเภทสีครั่นด้วยคันสี (หรือคัดชัก)
ครึ่งชั้น
เป็นคำที่บัญญัติกันขึ้นใหม่ โดยใช้เรียกอัตราของเพลงที่ได้ตัดลงจากเพลงอัตราชั้นเดียวอีกครั้งหนึ่ง (ดูคำว่าชั้นเดียว) ซึ่งมีส่วนเป็นครึ่งหนึ่งของชั้นเดียว อธิบาย : การเรียกอัตราเพลงว่า ชั้นเดียว 2 ชั้น และ 3 ชั้นนั้น เรียกตามชั้นที่แต่งขึ้น แม้ทุก ๆ ชั้น จะแต่งขึ้นโดยทวีคูณ ก็มิได้เรียกเป็น 1 ชั้น 2 ชั้น และ 4 ชั้น ตามส่วนของเลขคณิต เมื่อมามีเพลงที่ตัดลงครึ่งหนึ่งจากเพลงชั้นเดียว ก็ไม่มีทางว่าจะเรียนอัตรานี้เป็นอย่างอื่นได้ นอกจากเรียกว่า “ครั้งชั้น” และก็เป็นที่ยอมรับเรียกกันอยู่ในวงการดนตรีไทยโดยทั่วไปแล้ว
เป็นการบรรเลงดนตรีไปพร้อม ๆ กับการร้องเพลง โดยดำเนินทำนองเป็นอย่างเดียวกัน คือบรรเลงไปตามทางร้อง เช่น ซอสามสายสีคลอไปกับเสียงร้องเป็นต้น เปรียบเทียบก็เหมือนคน 2 คน เดินคลอกันไป
ควง
หมายถึง การปฏิบัติอย่างหนึ่งของเครื่องดนตรีจำพวกที่ใช้นิ้วเช่น ปี่ ขลุ่ย และซอต่าง ๆ โดยทำให้เกิดเสียงเป็นเสียงเดียวกัน แต่ใช้นิ้วไม่เหมือนกัน และจะต้องทำเสียงที่ใช้นิ้วคนละอย่างนั้นติดต่อกัน ตั้งแต่ 2 พยางค์ขึ้นไป วิธีเช่นนี้บางทีก็เรียกกว่า “ควงนิ้ว” อธิบาย : วิธีที่ใช้นิ้วคนละอย่าง แต่เกิดเสียงสูงต่ำเป็นระดับเดียวกัน ที่เรียกว่า “ควง” หรือ “ควงนิ้ว” นี้ คือ ปิด-เปิดนิ้ว อย่างที่ปฏิบัติอยู่เป็นปรกติครั้งหนึ่ง แล้วปิดเปิดนิ้วให้ผิดไปจากปรกติ แต่ให้เกิดเสียงเป็นระดับเดียวกันอีกครั้งหนึ่ง ถ้าจะเปรียบกับเสียงพูดก็เหมือนกับเสียงที่เราพูดว่า “ฮือ – ฮอ” ซึ่งเป็นเสียงระดับเดียวกัน แต่เป็นคนละสระ และที่จะเรียกว่าควงหรือควงนิ้วได้ ก็ต้องทำเสียงซึ่งใช้นิ้วคนละอย่างนั้นติดต่อกัน อาจเพียงอย่างละพยางค์เดียว (ฮือ – ฮอ) หรือสลับกันหลาย ๆ พยางค์ (ฮือ – ฮอ – ฮือ – ฮอ – ฮือ – ฮอ) ก็ได้ แต่ถ้าทำอย่างใดอย่างหนึ่งเพียงเสียงเดียวจะเรียกว่า “ควง” ไม่ได้
